çıtaların dayanım kıyaslaması

[Özgür Başar]

uçurtma yapımı ile ilgili olarak epeyce plan okumaya gayret ediyorum, hem burada hem de yabancı forumlarda kullanılan çıta çeşitleri (karbon, fiber, ahşap vs.) ve çapları ile ilgili bir çok bilgi var ama çeşitler arası bir kıyaslamaya henüz ulaşamadım.

yani şu çapta bir karbon tüpün veya çubuğun dayanım karşılığı şu çapta bambudur veya çamdır, kayındır şeklinde bir kıyaslama tablosu veya bir hesap metodu var mıdır? Malumunuz karbon türevlerini bulmak zor ve maddi olarak daha ağır yük getiriyor. deneme yanılma yapmaktansa okuduğum bir planda verilen malzeme ve ölçülere imkanlarım dahilinde alternatif bulabilmek için kıyas yapmak istiyorum.

Bir de özünde aynı olmakla birlikte asıl sorumdan farklı olarak bambu ile kamış arasındaki farkı öğrenmek istiyorum, Çankırıda yaşadığım için özellikle pirinç tarlaları etrafında sınırsız miktarda kamış bulma imkanım var, bunları değerlendirmek istiyorum.

[Spectre]

Merhaba,

Aslında bambu ve kamış aynı familyadan geliyor ama iş dayanıma gelince farklı dünyaların bitkileri. Tabi bir de bamubunun boyu 25 metreye kadar uzayabiliyor. Uzakdoğu a bambuyu inşaat iskelesi yapımında bile kullanıyorlar.

Bambunun iki kullanım şekli var. Direk kendisini kullanabilir yada dilimleyerek kullanabilirsiniz.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Bambu
http://tr.wikipedia.org/wiki/Kam%C4%B1%C5%9F

Dayanıma gelince, bunu yazamamalarının bir sebebi malzemelerin esneme özellikleri. Cam çok fazla esnerken karbon çok az esner. Bu yüzden kutu tipli uçurtma yaparken karbon kullanılır, cam pek tercih edilmez. Delta nın kanatları gibi esnemesi gereken yerlerde ise tercih genelde am fiber çıtadır. Çok hafif olması istenmiyor yada şeklin çok fazla bozulamsında bir problem yoksa buralarda karbon kullanmak çok mantıklı değil.

Yinede Magnifiecient book of kites kitabında bir karşılaştırma vardı diye hatırlıyorum. Bir bakıp yazarım. Ama bu her uçurtmada değişiklik gösterecektir. Böyle bir tablo yerineheru uçurtma için farklı farklı tablolar olması gerekir.
Burada Delta uçurtma için bir örnek var:
http://www.kiteplans.org/planos/delta2/delta2_2.html

[Altan]

Dayanım tablolarını bilmem, ama kişisel olarak tecrübem bambuların çok dayanıklı olduğu. Tahtadan çok daha sağlam. Bambuyu hiç düşünmeden kullanabilirsiniz. Asıl problem bambunun nem yüzünden eğilmesi. Özellikle deniz kenarında ya da nemin yüksek olduğu bölgede yaşayanlar için bu bir sorun. Tabi tahta çıta daha fazla nem alıyor, yumuşuyor ve rüzgarın baskısıyla eğiliyor. Belki vernikleyerek bu sorunun biraz önüne geçilebilir. Bambuda bir diğer sorun eşit kalınlıkta çıta bulmanın zorluğu. Bir birinin tamamen aynı 4-5 çıta bulmak biraz sorun olabilir. Bambu sonuçta bir bitki olduğu için uzama yönünde giderek daralıyor. Yani bitkinin altı kalın, üstü ince. Bunlar da biraz dengeye etki edebilir. Fakat ben yaptığım uçurtmalarda bu yönden hiç sorun yaşamadım.

Maliyet açısından karbon kullanmak oldukça pahalı ve malzemeyi bulmak zor. Bambu iyi bir çözüm. Fazla rüzgar yükü binmeyen çıtalarda zaten sorun olmuyor. Yük binen çıtaları verniklemek çözüm olabilir. Ya da o çıta çok eğilirse atar yeni bir bambu çıta koyarsınız yerine. Hatta bazen çıtanın yamulması uçurtmanın olması gereken formunu kazanması anlamına gelebilir. Çoğu uçurtmayı daha stabil uçması için zaten kendimiz arkadan iple gerdiriyoruz ya da "v" bağlantı ile arkaya doğru açılandırıyoruz.

Kamışları deneyin gitsin. Deltalarda arkadaki gerdirme çıtası gibi yük binen yerlere kullanamazsınız. Ama kanatlara kullanabilirsiniz. Gerdirme çıtasını bambu yaparsınız.

Seri üretime geçmiyorsanız bu konuları çok dert etmeyin. Bambu ucuz bir şey zaten.